CBAM 2026: oszacuj koszty certyfikatów CBAM i poznaj ich realny wpływ na ceny importu
W okresie przejściowym mechanizm CBAM był dla wielu przedsiębiorstw postrzegany przede wszystkim jako obowiązek sprawozdawczy, który nie wiązał się jeszcze z bezpośrednimi konsekwencjami finansowymi. Sytuacja ta uległa jednak zasadniczej zmianie wraz z początkiem 2026 r., kiedy mechanizm wszedł w docelową fazę operacyjną.
CBAM wprowadza tym samym nowy wymiar oceny opłacalności importu – obok ceny zakupu i kosztów celnych czy logistycznych pojawia się koszt emisji CO₂, który dotychczas pozostawał poza bezpośrednim rozliczeniem w handlu międzynarodowym.
Mechanizm kalkulacji kosztu CBAM
Kalkulacja kosztu CBAM nie sprowadza się wyłącznie do przemnożenia poziomu emisji przez cenę certyfikatów CBAM. W modelu kalkulacyjnym liczba certyfikatów, które należy nabyć, opiera się na bardziej złożonym algorytmie uwzględniającym zarówno emisje, jak i mechanizmy kompensacyjne związane z systemem EU ETS.
Koszt certyfikatu CBAM jest składową czterech podstawowych elementów:
- poziomu emisji wbudowanych w produkt,
- wolumenu importu,
- ceny uprawnień do emisji CO₂ w systemie EU ETS oraz
- poziomu bezpłatnego przydziału uprawnień w ramach EU ETS.
Emisje wbudowane
Podstawą kalkulacji CBAM jest określenie emisji wbudowanych w dany produkt, wyrażonych najczęściej w tonach CO₂ na jednostkę towaru. W zależności od kategorii towaru zakres uwzględnianych emisji może się różnić.
W szczególności, dla towarów wskazanych w załączniku II do rozporządzenia CBAM uwzględnia się wyłącznie emisje bezpośrednie, podczas gdy w pozostałych przypadkach konieczne jest uwzględnienie zarówno emisji bezpośrednich, jak i pośrednich (tj. związanych z zużyciem energii elektrycznej).
| Kategoria towarów | Wymagany zakres emisji |
| Aluminium | Jedynie emisje bezpośrednie |
| Cement | Zarówno emisje bezpośrednie jak i pośrednie |
| Energia elektryczna | Jedynie emisje bezpośrednie |
| Nawozy | Zarówno emisje bezpośrednie jak i pośrednie |
| Wodór | Jedynie emisje bezpośrednie |
| Żeliwo i stal | Jedynie emisje bezpośrednie |
Istotnym elementem wpływającym na poziom kosztu jest wybór pomiędzy stosowaniem emisji domyślnych a emisji rzeczywistych. W praktyce to właśnie ta decyzja w większości przypadków w największym stopniu determinuje wysokość kosztu certyfikatów CBAM.
Co do zasady, zastosowanie emisji rzeczywistych jest rozwiązaniem korzystniejszym, ponieważ pozwala na dokładniejsze odzwierciedlenie rzeczywistego poziomu emisji i często prowadzi do jego obniżenia w porównaniu z wartościami domyślnymi. Wartości domyślne mają bowiem charakter konserwatywny i zawierają dodatkowy narzut, który zwiększa poziom raportowanych emisji.
Jednocześnie decyzja o przejściu na emisje rzeczywiste powinna być poprzedzona analizą opłacalności. Pozyskanie danych rzeczywistych od dostawcy, ich odpowiednie przygotowanie oraz weryfikacja przez akredytowanego weryfikatora wiążą się z dodatkowymi kosztami operacyjnymi, które często są pomijane na etapie wstępnych analiz.
W praktyce oznacza to, że choć emisje rzeczywiste zazwyczaj prowadzą do obniżenia liczby certyfikatów CBAM, to w niektórych przypadkach – szczególnie przy niewielkim wolumenie importu lub relatywnie niskiej różnicy między emisją domyślną a rzeczywistą – całkowity efekt ekonomiczny może być mniej jednoznaczny.
Wolumen importu
Drugim kluczowym elementem kalkulacji jest wolumen importu. W ramach CBAM powinien on być ujmowany w całości dla danego kodu CN i kraju pochodzenia. Aktualne przepisy przewidują zwolnienie z obowiązków CBAM dla importerów, których łączny roczny wolumen importu towarów objętych mechanizmem nie przekracza 50 ton netto. Próg ten ma jednak charakter kwalifikacyjny i nie wpływa na sposób obliczania kosztu – w przypadku jego przekroczenia obowiązki CBAM obejmują cały wolumen importu.
Co istotne, wolumen przyjmowany do kalkulacji CBAM powinien odpowiadać ilościom zadeklarowanym w zgłoszeniach celnych dla danego kodu CN. Oznacza to, że dane wykorzystywane do kalkulacji muszą być spójne z dokumentacją celną i odzwierciedlać rzeczywisty wolumen towarów dopuszczonych do obrotu na obszarze Unii Europejskiej.
Przydział bezpłatnych uprawnień
Istotnym elementem wpływającym na poziom kosztu CBAM jest mechanizm związany z przydziałem bezpłatnych uprawnień w ramach systemu EU ETS.
W algorytmie kalkulacji na potrzeby CBAM uwzględniany jest tzw. wskaźnik oraz benchmark CBAM, które odzwierciedlają mechanizmy obowiązujące w ramach systemu EU ETS na terenie Unii Europejskiej. Te składowe są już znane i uregulowane w ramach aktów wykonawczych do rozporządzenia CBAM.
Jednocześnie należy podkreślić, że wpływ tego mechanizmu będzie w kolejnych latach systematycznie malał. Wynika to z harmonogramu stopniowego wycofywania bezpłatnych uprawnień w systemie EU ETS.
W praktyce oznacza to, że:
- udział „korygujący” benchmarku będzie coraz mniejszy,
- liczba wymaganych certyfikatów będzie rosła,
- a całkowity koszt CBAM będzie się zwiększał w czasie.
Cena emisji w ramach EU ETS
Ostateczny koszt CBAM zależy bezpośrednio od ceny uprawnień do emisji CO₂ w systemie EU ETS, która stanowi podstawę wyceny certyfikatów CBAM.
W odniesieniu do roku 2026 zastosowanie ma szczególny mechanizm przejściowy. Cena certyfikatów CBAM ustalana jest jako średnia kwartalna cen uprawnień EU ETS dla okresu, w którym nastąpił import. Wartości te publikowane są przez Komisję Europejską po zakończeniu danego kwartału, co pozwala na przypisanie kosztu do konkretnego okresu rozliczeniowego.
Harmonogram publikacji cen certyfikatów CBAM na 2026 r.
| I kwartał 2026 r. | II kwartał 2026 r. | III kwartał 2026 r. | IV kwartał 2026 r. |
| 7 kwietnia 2026 r. | 6 lipca 2026 r. | 5 października 2026 r. | 4 stycznia 2027 r. |
Zgodnie z analizami publikowanymi przez KOBiZE, ceny uprawnień w 2026 r. mogą kształtować się w przedziale ok. 85–100 EUR, co odpowiada średniemu poziomowi zbliżonemu do ok. 92 EUR. W praktyce ceny referencyjne certyfikatów CBAM można już śledzić na platformie European Energy Exchange (EEX), gdzie publikowane są bieżące notowania.
Począwszy jednak od roku 2027 mechanizm nabywania certyfikatów CBAM zacznie funkcjonować w pełnym modelu docelowym i będzie ustalana w cyklu tygodniowym jako średnia cena aukcyjna uprawnień EU ETS. Rozwiązanie to ma na celu zapewnienie spójności ekonomicznej pomiędzy kosztami ponoszonymi przez producentów unijnych a importerami towarów objętych CBAM.
Oznacza to przejście z modelu bardziej statycznego do modelu dynamicznego, w którym koszt CBAM staje się bezpośrednio powiązany z bieżącą sytuacją rynkową. Zmienność cen EU ETS powoduje, że koszt CBAM nie ma charakteru stałego i zmienia się wraz z poziomem cen uprawnień.
Ceny uprawnień do emisji są jednocześnie podatne na wpływ czynników ekonomicznych i geopolitycznych, takich jak koniunktura gospodarcza, sytuacja na rynku energii czy decyzje regulacyjne. W efekcie koszt CBAM może ulegać istotnym wahaniom w czasie, co wymaga jego bieżącego monitorowania oraz uwzględniania w analizach finansowych i decyzjach zakupowych.
Ilustracja kosztu CBAM na przykładzie
Dla zobrazowania sposobu kalkulacji warto posłużyć się przykładem. Przyjmijmy wyrób z kategorii stal i żelazo o kodzie CN 7306 40 80, importowany w 2026 r. z Chin, o rocznym wolumenie importu równym 100 ton. Dla tego towaru przyjęto wartość domyślną emisji bezpośredniej na poziomie 7,717 t CO₂ na tonę, natomiast odpowiadający mu benchmark CBAM wynosi 1,189 t CO₂. Dla roku 2026 współczynnik CBAM wynosi 97,5%.
Kalkulacja rozpoczyna się od uwzględnienia mechanizmu odpowiadającego stopniowemu wygaszaniu bezpłatnych uprawnień w ramach EU ETS. Benchmark emisyjny mnożony jest przez współczynnik CBAM, co daje wartość 1,159275 t CO₂ na tonę produktu. Następnie wartość ta jest odejmowana od emisji wbudowanej, co pozwala ustalić emisję podlegającą faktycznemu rozliczeniu.
W analizowanym przypadku różnica wynosi 6,557725 t CO₂ na tonę produktu. Po przemnożeniu przez wolumen importu 100 ton otrzymujemy 655,7725 certyfikatów CBAM do umorzenia. Przy założeniu prognozowanej ceny certyfikatu na poziomie 92 EUR całkowity koszt wynosi zatem 60 331,07 EUR.
Wpływ CBAM na ceny importu i rentowność transakcji
Wprowadzenie mechanizmu CBAM oznacza, że koszt emisji CO₂ staje się bezpośrednim elementem ceny importowanego produktu. W efekcie dwa towary o identycznych parametrach mogą generować różny koszt całkowity wyłącznie ze względu na poziom emisji wbudowanych. Oznacza to, że cena zakupu przestaje być jedynym kryterium oceny opłacalności, a istotnego znaczenia nabiera również emisyjność produkcji.
Koszt CBAM jest jednocześnie zmienny i bezpośrednio powiązany z cenami EU ETS, które podlegają wpływom czynników ekonomicznych i geopolitycznych. W praktyce oznacza to konieczność analizowania kosztu importu w różnych scenariuszach cenowych, ponieważ jego poziom może istotnie się zmieniać w czasie.
W dłuższej perspektywie znaczenie CBAM jako komponentu kosztowego będzie rosło. Wraz z ograniczaniem przydziału bezpłatnych uprawnień w EU ETS, liczba certyfikatów wymaganych do umorzenia będzie się zwiększać, co przełoży się na wzrost kosztów i potencjalnie na konieczność dostosowania polityki cenowej oraz strategii zakupowej przedsiębiorstw.
Oszacuj koszt CBAM dla swojej firmy
Jeżeli chcą Państwo wstępnie określić wpływ mechanizmu CBAM na działalność swojej firmy, zachęcamy do kontaktu.
Po uzupełnieniu formularza i wskazaniu:
- kodu CN towaru,
- jego kraju pochodzenia oraz
- rocznego wolumenu importu,
otrzymają Państwo szacunkową kalkulację kosztu emisji w ramach CBAM, przygotowaną w oparciu o aktualne założenia regulacyjne i rynkowe.
Masz pytania – skontaktuj się z: Łukasz Pamuła – lukasz.pamula@thedy.pl