CBAM coraz bliżej rozszerzenia. Ponad 200 nowych towarów i zapowiedź walki z obchodzeniem przepisów.

Choć projekt pozostaje na etapie prac legislacyjnych i jego ostateczny kształt może jeszcze ulec zmianie, już teraz warto zwrócić uwagę na kilka elementów, które mogą mieć istotne znaczenie dla importerów, producentów oraz przedsiębiorstw funkcjonujących w dalszych ogniwach łańcucha dostaw.

Rozszerzenie CBAM na produkty przetworzone (downstream) pozostaje priorytetem

Najważniejszym założeniem projektu jest utrzymanie planowanego rozszerzenia CBAM na tzw. produkty downstream, czyli towary wytwarzane z materiałów już objętych mechanizmem, takich jak stal, aluminium czy nawozy. Do przykładów produktów objętych rozszerzeniem zaliczyć można m.in. wybrane sprzęty AGD czy pojazdy silnikowe. Według najnowszej propozycji zakres regulacji obejmowałby około 200 produktów, podczas gdy pierwotna propozycja Komisji zakładała objęcie rozszerzeniem około 180 pozycji.

Co istotne, lista produktów nie miałaby charakteru zamkniętego. Projekt przewiduje coroczny przegląd rynku, w ramach którego analizowane byłyby kolejne grupy towarów pod kątem potencjalnego objęcia CBAM. Przy ocenie brane mają być pod uwagę m.in.:

• poziom emisji związanych z produkcją,
• podatność na handel międzynarodowy,
• ryzyko obchodzenia przepisów,
• spójność z celami polityki klimatycznej UE.

Oznacza to, że przedsiębiorcy nie powinni ograniczać analizy wyłącznie do obecnego katalogu produktów. Nawet jeśli dany wyrób nie zostanie objęty regulacją w pierwszej fazie rozszerzenia, może znaleźć się w jej zakresie w kolejnych latach.

Możliwość czasowego wyłączenia produktów spod CBAM. Czym jest art. 27a?

Duże kontrowersje od początku wzbudzał projektowany art. 27a, określany niekiedy jako swoisty „hamulec bezpieczeństwa” dla CBAM. Przepis ten umożliwiałby czasowe wyłączenie określonych produktów spod mechanizmu, gdyby jego stosowanie prowadziło do poważnych zakłóceń na rynku wewnętrznym UE.

Najnowsza propozycja nie usuwa tego rozwiązania, ale znacząco zawęża możliwość jego zastosowania. Wyłączenie miałoby być możliwe wyłącznie w przypadku wystąpienia poważnych i nieprzewidzianych okoliczności powodujących istotne szkody dla rynku wewnętrznego. Dodatkowo pojawia się propozycja wprowadzenia konkretnego wskaźnika ekonomicznego – wzrost cen importowanych towarów o ponad 50% względem średniej z poprzednich dziesięciu lat utrzymujący się przez co najmniej sześć miesięcy. Parametry te nadal pozostają jednak przedmiotem negocjacji.

Jednocześnie projekt zakłada, że w przypadku czasowego wyłączenia danego produktu z CBAM odpowiednia część produkcji unijnej nie byłaby objęta dalszym ograniczaniem bezpłatnych przydziałów uprawnień w systemie EU ETS.

Większy nacisk na przeciwdziałanie obchodzeniu przepisów CBAM

Jednym z najciekawszych elementów projektu są nowe rozwiązania dotyczące przeciwdziałania praktykom polegającym na kierowaniu do Unii wyłącznie produktów o najniższym śladzie emisyjnym (tzw. resource shuffling).

Komisja Europejska od dłuższego czasu zwraca uwagę na ryzyko, że producenci spoza UE będą przeznaczać na rynek unijny towary wytwarzane w najnowocześniejszych instalacjach, natomiast bardziej emisyjna produkcja będzie nadal trafiała na inne rynki świata. W takim przypadku deklarowany poziom emisji związany z importem do UE byłby niższy, mimo że rzeczywiste globalne emisje nie uległyby zmniejszeniu.

Nowa propozycja przewiduje, że dla określonych kombinacji produktów i krajów pochodzenia importerzy mogą zostać zobowiązani do wykazania, iż producent nie stosuje takich praktyk. Może to oznaczać konieczność pozyskiwania bardziej szczegółowych danych dotyczących procesu produkcji oraz większej kontroli nad informacjami przekazywanymi przez producentów spoza Unii Europejskiej.

Co oznaczają planowane zmiany dla przedsiębiorców?

Choć negocjacje nadal trwają, kierunek zmian wydaje się coraz bardziej klarowny. Przedsiębiorstwa powinny już dziś rozpocząć analizę potencjalnego wpływu rozszerzenia CBAM na swoją działalność.

W szczególności warto:

• zweryfikować, czy oferowane lub importowane produkty mogą znaleźć się wśród nowych kategorii,
• przeanalizować strukturę dostaw i źródła pozyskiwania danych emisyjnych,
• ocenić zdolność dostawców spoza UE do dostarczania szczegółowych informacji środowiskowych,
• przygotować procedury umożliwiające wykazanie braku praktyk obchodzenia przepisów,
• uwzględnić potencjalne skutki finansowe związane z koniecznością utrzymywania certyfikatów CBAM.

Dla wielu przedsiębiorstw najbliższe miesiące mogą okazać się kluczowe z perspektywy przygotowania do nowego wymiaru obowiązków CBAM. Coraz wyraźniej widać bowiem, że unijny mechanizm nie będzie ograniczał się wyłącznie do podstawowych surowców, lecz stopniowo obejmie również znaczną część produktów przetworzonych i bardziej złożonych łańcuchów wartości.

Doradztwo CBAM. Jak możemy pomóc?

Wspieramy importerów i producentów na każdym etapie przygotowań do obowiązków CBAM: od weryfikacji, czy dany towar jest lub może zostać objęty mechanizmem, przez analizę łańcucha dostaw i pozyskiwanie danych emisyjnych od dostawców spoza UE, po przygotowanie procedur raportowych i ocenę skutków finansowych związanych z certyfikatami CBAM. Doradztwo CBAM obejmuje również bieżące monitorowanie procesu legislacyjnego, dzięki czemu nasi klienci z wyprzedzeniem wiedzą, jakie zmiany ich dotyczą.

Masz pytania – skontaktuj się z: Łukasz Pamuła – lukasz.pamula@thedy.pl lub Wiktoria Wyszyńska – wiktoria.wyszynska@thedy.pl