Zwolnienie z VAT przy sprzedaży towarów: NSA potwierdza, że liczy się zamiar wykorzystania
Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że zwolnienie z VAT z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT może mieć zastosowanie także wtedy, gdy towar przeznaczony do działalności zwolnionej nie został faktycznie wykorzystany przed sprzedażą. Kluczowe znaczenie ma zamiar wykorzystania towaru na cele działalności zwolnionej oraz brak prawa do odliczenia VAT przy jego nabyciu, imporcie lub wytworzeniu.
W wyroku z 20 listopada 2025 r. (sygn. I FSK 2076/22) NSA zajął istotne stanowisko dotyczące zakresu zwolnienia z VAT przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Przepis ten obejmuje dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli przy ich nabyciu, imporcie lub wytworzeniu podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT. NSA uznał, że dla zastosowania tego zwolnienia decydujący może być już sam zamiar wykorzystania towaru do działalności zwolnionej, a nie wyłącznie jego faktyczne użycie.
Sprawa dotyczyła lekarza prowadzącego działalność medyczną zwolnioną z VAT. W ramach tej działalności wybudował specjalistyczny obiekt medyczny oraz nabył wyposażenie i sprzęt medyczny, od których nie odliczał podatku. Część wyposażenia była przeznaczona do działalności leczniczej, ale nie została faktycznie wykorzystana przed sprzedażą nieruchomości i majątku. Organ podatkowy uznał, że zwolnienie obejmuje wyłącznie towary rzeczywiście używane w działalności zwolnionej. NSA nie podzielił tego podejścia.
W uzasadnieniu sąd podkreślił, że celem regulacji jest zachowanie neutralności VAT i uniknięcie sytuacji, w której podatnik ponosi ekonomiczny ciężar podatku przy nabyciu towaru przeznaczonego do działalności zwolnionej, a następnie byłby ponownie opodatkowany przy jego sprzedaży. NSA zwrócił też uwagę na różnice między wersjami językowymi art. 136 lit. a Dyrektywy VAT i wskazał na potrzebę wykładni celowościowej, zgodnej z funkcją przepisu i orzecznictwem TSUE.
To orzeczenie ma praktyczne znaczenie przede wszystkim dla branży medycznej, instytucji finansowych i ubezpieczeniowych, podmiotów edukacyjnych oraz innych podatników prowadzących działalność zwolnioną z VAT. Pokazuje ono, że przy ocenie prawa do zwolnienia z VAT kluczowe pozostaje nie tylko to, czy towar został faktycznie wykorzystany, ale również to, w jakim celu został nabyty lub wytworzony.
Jeżeli potrzebują Państwo wsparcia w zakresie zwolnień z VAT lub analizy skutków sprzedaży majątku wykorzystywanego w działalności zwolnionej, zapraszamy do kontaktu.